Yurak ishemik kasalligining etiologiyasi, patogenezi va zamonaviy davolash usullari: Nazariy va klinik tahlil

Yurak ishemik kasalligi dunyoda oʻlim sabablari orasida birinchi oʻrinni egallaydi va sogʻliqni saqlash tizimlariga ulkan ijtimoiy-iqtisodiy yuk tushiradi. Ushbu maqolada kasallikning etiologiyasi, patogenezi va zamonaviy davolash usullariga oid ilmiy maʼlumotlar nazariy va klinik jihatdan tahlil qilindi. Tahlil kasallik haqidagi zamonaviy qarashlarni amaliyot bilan bogʻlashga qaratildi. 2003–2025-yillarda chop etilgan xalqaro klinik tavsiyalar, metatahlillar va yirik randomizatsiyalangan tadqiqotlar oʻrganildi. Kasalliklarning global yukini baholash maʼlumotlariga koʻra, 2019-yilda dunyoda yurak ishemik kasalligi bilan 197 million kishi yashagan va undan 9,1 million kishi vafot etgan. Modifikatsiyalanadigan toʻqqizta xavf omili miokard infarkti xavfining qariyb 90% ini tushuntiradi. Past zichlikdagi lipoproteidlar xolesterinini har 1 mmol/l ga kamaytirish yirik qon tomir hodisalarini 22% ga, kardioreabilitatsiya esa yurak-qon tomir oʻlimini 26% ga kamaytirgan. Oʻtkir miokard infarktida birlamchi koronar angioplastika trombolizisga nisbatan qisqa muddatli oʻlimni 9% dan 7% gacha pasaytirgan. Zamonaviy davolash xavf omillarini nazorat qilish, optimal dori terapiyasi, yalligʻlanishga qarshi yondashuvlar va asosli revaskulyarizatsiyani birlashtirishi lozim. Olingan xulosalar kardiologiya amaliyoti va profilaktika dasturlarini takomillashtirishda qoʻllanilishi mumkin.