Zo‘riqish bosh og‘rig‘ida psixoemotsional va postural o‘zgarishlarning o‘zaro bog‘liqligi

Zo‘riqish bosh og‘rig‘i mehnatga layoqatli yoshdagi odamlarda tez-tez uchraydigan va kundalik faoliyatga sezilarli ta’sir ko‘rsatadigan birlamchi bosh og‘riqlaridan biridir. Ushbu maqolaning maqsadi zo‘riqish bosh og‘rig‘ida og‘riq kuchi, xavotir, depressiv belgilar va vegetativ o‘zgarishlar o‘rtasidagi bog‘liqlikni, shuningdek postural barqarorlikning klinik ahamiyatini tahlil qilishdan iborat. Kuzatuvga 18–59 yoshdagi 117 nafar bemor kiritilgan [1] [2]. Bemorlar klinik-nevrologik tekshiruvdan o‘tkazilgan, psixoemotsional holat standart shkalalar bilan baholangan, postural nazorat stabilometriya yordamida tekshirilgan, zaruratga ko‘ra neyrovizualizatsiya va laborator tahlillar bajarilgan. Og‘riq intensivligi bilan xavotir darajasi o‘rtasidagi Spearman korrelyatsiyasi birinchi guruhda r=0,313, ikkinchi guruhda r=0,593 bo‘lgan [3] [4]. Og‘riq va depressiv belgilar o‘rtasidagi bog‘liqlik mos ravishda r=0,439 va r=0,528 ni tashkil etgan. Eng yaqqol munosabatlardan biri og‘riq intensivligi va vegetativ o‘zgarishlar orasida kuzatilib, r qiymati birinchi guruhda 0,404, ikkinchi guruhda 0,671 bo‘lgan; ko‘rsatilgan bog‘liqliklar p<0,05 darajasida statistik ahamiyatli qayd etilgan. Ko‘zlar yopiq holatda stabilometrik ko‘rsatkichlarning yomonlashishi, ayniqsa frontal tekislikdagi tebranishlarning kuchayishi postural nazoratda vizual axborotning kompensator rolini ko‘rsatadi [5] [6]. Natijalar zo‘riqish bosh og‘rig‘ini faqat og‘riq sindromi sifatida emas, psixoemotsional, vegetativ va postural komponentlari o‘zaro ta’sirlashadigan holat sifatida baholash zarurligini ko‘rsatadi. Kompleks klinik baholash davolash va reabilitatsiya rejasini individuallashtirishga yordam beradi, stabilometrik mashg‘ulotlar esa standart davolashga qo‘shimcha funksional yo‘nalish sifatida qo‘llanishi mumkin [7] [8]. Klinik amaliyot uchun muhim jihat shundaki, korrelyatsiya koeffitsientlari psixologik omillarni og‘riqning yagona sababi sifatida talqin qilishga asos bermaydi. Aksincha, ular bir bemorda og‘riq, emotsional zo‘riqish va vegetativ javob parallel kuchayishi mumkinligini ko‘rsatadi. Shu bois nevrologik tekshiruvga psixoemotsional skrining va oddiy postural baholashni qo‘shish funksional muammolarni erta aniqlash imkonini kengaytiradi [9] [10].