Bir yoshgacha bolalarda tizimli yallig‘lanish belgilarining prognostik ahamiyati

Bir yoshgacha bo‘lgan bolalarda tizimli yallig‘lanish reaksiyasini erta aniqlash klinik jihatdan murakkab, chunki dastlabki belgilar ko‘pincha nospetsifik bo‘ladi. Ushbu maqolaning maqsadi go‘daklarda tizimli yallig‘lanish reaksiyasi bilan bog‘liq klinik belgilarni pnevmoniya fonidagi holatlar bilan qiyoslash va erta prognozlash uchun amaliy ahamiyatga ega ko‘rsatkichlarni yoritishdan iborat. Kuzatuvga 1 oylikdan 1 yoshgacha bo‘lgan 110 nafar bola kiritilgan: 60 nafarida tizimli yallig‘lanish reaksiyasi, 50 nafarida pnevmoniya qayd etilgan [1] [2]. Holsizlik, apatiya va faollikning pasayishi birinchi guruhda 70,0%, ikkinchi guruhda 36,0% bo‘lgan. Ishtaha pasayishi yoki ovqatdan bosh tortish mos ravishda 63,3% va 40,0%, uyqu buzilishi, bezovtalik yoki yig‘loqilik 58,3% va 38,0%, qusish, qayt qilish yoki intoksikatsiyaga xos belgilar 46,7% va 26,0% holatda aniqlangan. Farqlar statistik jihatdan ahamiyatli bo‘lgan [3] [4]. Klinik belgilar laborator va kislota-ishqor holati ko‘rsatkichlari bilan birga baholangan. Laktatning 2,12 mmol/l dan yuqori bo‘lishi tizimli yallig‘lanishning erta belgilaridan biri sifatida, taxminan 2,55 mmol/l darajasi esa og‘ir kechish ehtimoli bilan bog‘liq ko‘rsatkich sifatida ajratilgan [5] [6]. Bir nechta klinik va laborator parametrlarni birlashtirgan 22 prediktorli model uchun AUC=0,89 natijasi qayd etilgan. Ma’lumotlar bir yoshgacha bolalarda alohida simptom yoki bitta biomarkerga tayanishdan ko‘ra klinik, laborator va metabolik belgilar majmuasini baholash samaraliroq ekanini ko‘rsatadi. Erta xavf qatlamlash kuzatuv intensivligini va davolash taktikasini bemorning real holatiga moslashtirishga yordam beradi [7] [8]. Prognostik modelning yuqori diskriminatsion ko‘rsatkichi uning klinik fikrni almashtirishi degani emas. Go‘daklarda simptomlar tez o‘zgarishi mumkinligi sababli har qanday xavf bahosi takroriy ko‘rik bilan yangilanib turishi kerak. Ota-onaning bolaning odatiy xulqi, ovqatlanishi va siydik ajralishidagi o‘zgarishlar haqidagi kuzatuvi ham tibbiy ko‘rikni to‘ldiruvchi muhim ma’lumot hisoblanadi [9] [10].